ΜΑΘΗΜΑ 06 · ΚΕΦ. 3.5 · ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ

Τα σχήματα
του διαγράμματος ροής

Τα κουτιά μας αποκτούν σχήμα: κάθε σχήμα λέει τι είδους βήμα είναι. Και γνωρίζουμε τον ρόμβο — το κουτί που ρωτάει.

έλλειψηπλάγιοορθογώνιορόμβοςβέλοςορθότητα · σαφήνεια
ΞΕΚΙΝΑΜΕ · ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ · 4 ΛΕΠΤΑ
🏀 Ο προπονητής: «Βρείτε το μέσο ύψος της πεντάδας: 1,82 · 1,75 · 178 · 1,80 και ο Νίκος, που είναι “ψηλός”.»

Στο τετράδιο: Δεδομένα (όνομα = τιμή) και Ζητούμενα. Μετά: τι δεν πάει καλά στα δεδομένα;

Τι βλέπουμεΠοιο κριτήριο χαλάει
Το «178» δίπλα σε 1,82 και 1,75…Ορθότητα (σελ. 18): είναι λάθος — μάλλον 178 cm = 1,78 m. Με λάθος δεδομένο, ο μέσος όρος βγαίνει 36 m!
Ο Νίκος είναι «ψηλός»…Σαφήνεια (σελ. 19): «ψηλός» δεν είναι αριθμός. Πρέπει να ρωτήσουμε: πόσο;
Πριν λύσουμε, ελέγχουμε τα δεδομένα: είναι σωστά; είναι σαφή; είναι πλήρη (Μάθημα 05);
ΡΩΤΑΜΕ ΠΡΩΤΑ

Στον δρόμο, πριν διαβάσετε τι γράφει μια πινακίδα, ξέρετε ήδη αν είναι απαγόρευση ή κίνδυνος. Πώς;Από το σχήμα και το χρώμα: ο κύκλος απαγορεύει, το τρίγωνο προειδοποιεί, το οκτάγωνο είναι ΣΤΟΠ. Το ίδιο κάνει το διάγραμμα ροής: το σχήμα λέει τι είδους βήμα είναι, πριν διαβάσεις τι γράφει μέσα.

ΣΗΜΕΡΑ

Στο τέλος του μαθήματος θα μπορείτε να…

  • ελέγχετε αν τα δεδομένα ενός προβλήματος είναι σωστά και σαφή (ορθότητα, σαφήνεια)
  • αναγνωρίζετε τα πέντε σύμβολα του διαγράμματος ροής και τι σημαίνει το καθένα
  • βάζετε κάθε βήμα ενός αλγορίθμου στο σωστό σχήμα, μαζί με τον ρόμβο (συνθήκη)
  • σχεδιάζετε στο draw.io ένα διάγραμμα Αρχή → Είσοδος → Επεξεργασία → Έξοδος → Τέλος
Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΩΡΑ

Τι θα κάνουμε

  1. Το πρόβλημα της ημέρας
  2. Τα πέντε σύμβολα · ο ρόμβος
  3. Ποιο σχήμα; — με τα δάχτυλα
  4. Φύλλο εργασίας ΦΕ.06: Word + draw.io
  5. Ανακεφαλαίωση · Kahoot
3.5 · ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ · ΕΙΚ. 3-7 · ΣΕΛ. 40

Πέντε σύμβολα — αυτά είναι όλα

ΣχήμαΛέγεταιΣημαίνειΠαράδειγμα
ΈλλειψηΑρχή – ΤέλοςΑρχή · Τέλος
Πλάγιο παραλληλόγραμμοΕίσοδος – ΈξοδοςΔιάβασε κόστος · Γράψε ρέστα
ΟρθογώνιοΕπεξεργασία, πράξειςρέστα = δίνω − κόστος
ΡόμβοςΣυνθήκη: ερώτηση Ναι/Όχιδίνω ≥ κόστος;
ΒέλοςΡοή: πάω στο επόμενο βήμααπό πάνω προς τα κάτω
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΑΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ (ΜΑΘΗΜΑ 03) · ΤΩΡΑ ΜΕ ΣΧΗΜΑΤΑ
ΑρχήΔιάβασε κόστος, δίνωρέστα = δίνω − κόστοςΓράψε ρέσταΤέλος

Τα ίδια κουτιά — με το σχήμα τους

  • Τα ΔΕΔΟΜΕΝΑ γίνονται Είσοδος: «Διάβασε …» σε πλάγιο.
  • Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ μένει ορθογώνιο: «όνομα = τύπος».
  • Τα ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ γίνονται Έξοδος: «Γράψε …» — πάλι πλάγιο.
  • Η Αρχή και το Τέλος σε έλλειψη, μία φορά η καθεμία.
Ο υπολογιστής δεν «βλέπει» ότι το κόστος είναι 5,90 €. Αν δεν του το πείτε με ένα «Διάβασε», για εκείνον δεν υπάρχει.
Ο ΡΟΜΒΟΣ · ΣΥΝΘΗΚΗ · ΣΕΛ. 40

Ο ρόμβος ρωτάει — και έχει δύο δρόμους

Διάβασε κόστος, δίνωδίνω ≥ κόστος;Ναιρέστα = δίνω − κόστοςΌχιΓράψε «Λείπουν»
  • Μέσα γράφεται μια ερώτηση με απάντηση Ναι ή Όχι (γι' αυτό τελειώνει σε «;»).
  • Μπαίνει ένα βέλος, βγαίνουν δύο: ένα για το Ναι, ένα για το Όχι.
  • Τον είδαμε στο Μάθημα 05 στον βρόχο. Το πώς διαλέγει δρόμο το διάγραμμα: Μάθημα 10.
ΔΟΚΙΜΑΣΤΕ ΤΩΡΑ · ΔΕΙΞΤΕ ΜΕ ΤΑ ΔΑΧΤΥΛΑ

Ποιο σχήμα; 3 λεπτά

  1. ρέστα = δίνω − κόστος3 · Ορθογώνιο: Επεξεργασία
  2. Διάβασε κόστος, δίνω2 · Πλάγιο: Είσοδος – Έξοδος
  3. Φτάνουν τα λεφτά;4 · Ρόμβος: Συνθήκη
  4. Γράψε ρέστα2 · Πλάγιο: Είσοδος – Έξοδος
  5. Τέλος1 · Έλλειψη: Αρχή – Τέλος
  6. σύνολο = τοστ + χυμός3 · Ορθογώνιο: Επεξεργασία
1 έλλειψη · 2 πλάγιο · 3 ορθογώνιο · 4 ρόμβος

Προσέξτε: ποια λέξη σας προδίδει το σχήμα; «Διάβασε», «Γράψε», «=», «;»
ΜΕΤΑ ΤΗ ΔΟΚΙΜΗ

Τι είδαμε: τέσσερα σημάδια

  • Αρχή / Τέλος → έλλειψη, μία φορά η καθεμία.
  • «Διάβασε» ή «Γράψε» → πλάγιο: κάτι μπαίνει ή βγαίνει.
  • Ένα «=» με πράξη → ορθογώνιο: ο υπολογιστής υπολογίζει.
  • Ένα «;» με Ναι/Όχι → ρόμβος: ο υπολογιστής ρωτάει.
ΣΩΣΤΟ Ή ΛΑΘΟΣ; · ΧΕΡΙ ΠΑΝΩ ΓΙΑ «ΣΩΣΤΟ»

Ισχύει αυτό;

  • «Το σχήμα δεν πειράζει· αρκεί να γράφει σωστά μέσα.»Λάθος. Το σχήμα λέει τι είδους βήμα είναι. Ένα «Γράψε ρέστα» σε ορθογώνιο μπερδεύει όποιον το διαβάσει — και στο Flowgorithm κάθε εντολή έχει το δικό της σχήμα.
  • «Από τον ρόμβο βγαίνουν δύο βέλη.»Σωστό. Ένα για το Ναι και ένα για το Όχι.
  • «Η φυσική γλώσσα είναι ο πιο ακριβής τρόπος να γράψω έναν αλγόριθμο.»Λάθος. Είναι ο πιο απλός αλλά και ο πιο ασαφής (σελ. 40). Το διάγραμμα είναι πιο εποπτικό· η γλώσσα προγραμματισμού πιο αυστηρή.
3.5 · ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ · ΕΙΚ. 3-8 · ΣΕΛ. 40–41

Ο ίδιος αλγόριθμος, τρεις γραφές

🗣️

Φυσική γλώσσα

«Ρώτα πόσα δίνει, αφαίρεσε το κόστος, πες του τα ρέστα.» Απλή — αλλά ασαφής.

🔷

Διάγραμμα ροής

Σχήματα και βέλη. Ο πιο εποπτικός τρόπος: όλα με μια ματιά.

⌨️

Ψευδογλώσσα

Διάβασε κόστος, δίνω · ρέστα ← δίνω − κόστος. Κοντά στον υπολογιστή — Μάθημα 08.

Από τη φυσική γλώσσα προς τη γλώσσα προγραμματισμού, η γραφή γίνεται όλο και πιο δομημένη και αυστηρή (σελ. 41).
ΤΩΡΑ · ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 06 · ΣΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ · 22 ΛΕΠΤΑ

«Κάθε βήμα στο σχήμα του»

  1. Μέρος 1 (3΄): Δεδομένα / Ζητούμενα — και τι είναι λάθος ή ασαφές;
  2. Μέρος 2α (5΄): έξι βήματα της ειδικότητάς σας → ποιο σχήμα το καθένα;
  3. Μέρος 2β (12΄): γράψτε τα τρία βήματα στο Word, ανοίξτε το draw.io από τον σύνδεσμο, γράψτε τα στα σχήματα, και Win + Shift + S → επικόλληση στο ΦΕ.
  4. Μέρος 3 (2΄, προαιρετικό): τι θα έγραφε ένας ρόμβος;
Αποθήκευση στην Επιφάνεια εργασίας ως ΦΕ06_Επώνυμο (σε ζευγάρι: ΦΕ06_Επώνυμο1_Επώνυμο2).
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ · ΑΠΑΝΤΑΜΕ ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ

Ας δούμε τι κρατήσαμε

  1. Ποιο σχήμα έχουν η Αρχή και το Τέλος;Έλλειψη (οβάλ)
  2. Σε ποιο σχήμα μπαίνει το «Διάβασε» και το «Γράψε»;Στο πλάγιο παραλληλόγραμμο: Είσοδος – Έξοδος
  3. Πού γράφω «ρέστα = δίνω − κόστος»;Στο ορθογώνιο: Επεξεργασία, εκτέλεση πράξεων
  4. Τι έχει ο ρόμβος που δεν έχει κανένα άλλο σχήμα;Ερώτηση με απάντηση Ναι/Όχι — και ΔΥΟ βέλη που βγαίνουν
  5. Ένα ύψος γράφτηκε 178 αντί για 1,78. Ποιο κριτήριο χάλασε;Η ορθότητα των δεδομένων
  6. Γιατί το διάγραμμα είναι πιο εποπτικό από τη φυσική γλώσσα;Με μια ματιά βλέπω τι είδους είναι κάθε βήμα και πού πάει η ροή

κλικ σε μια ερώτηση: η απάντησή της · A: όλες οι απαντήσεις

ΚΛΕΙΣΙΜΟ · ΠΑΙΖΟΥΜΕ

Kahoot! · Μάθημα 06

  1. Ανοίξτε kahoot.it σε νέα καρτέλα
  2. Γράψτε το PIN που βλέπετε στην οθόνη
  3. Ψευδώνυμο: μικρό όνομα + αρχικό επωνύμου
  4. Απαντήστε γρήγορα: μετράει και η ταχύτητα
8

ερωτήσεις · περίπου 4 λεπτά

Τα σχήματα του διαγράμματος ροής

ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

Τι ακολουθεί

📖

Μελέτη

Βιβλίο: τυπωμένες σελ. 40–41 (σύμβολα, Εικ. 3-7 και 3-8) και 18–19 (ορθότητα, σαφήνεια).

🎬

Στο eClass

Αυτή η παρουσίαση (πλήκτρο A για τις απαντήσεις) και δύο σύντομα ελληνικά βίντεο για το διάγραμμα ροής.

➡️

Μάθημα 07

Διαβάζουμε και εκτελούμε ένα διάγραμμα με μολύβι και χαρτί: ο πίνακας τιμών.

Πηγές: σχολικό βιβλίο «Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ», Κεφ. 3.5 (σελ. 40–43) και 2.3 (σελ. 18–19). Διαγράμματα: δημιουργήθηκαν για το μάθημα.